I ngā tau tata nei, kua aro nui te katoa ki te kai Mediterranean mō ōna painga hauora maha. I ahu mai tēnei kai i ngā tauira kai tuku iho o ngā whenua e tata ana ki te Moana Mediterranean pērā i a Kariki, Itari me Pāniora. E aro nui ana ki te kai i ngā hua me ngā huawhenua hou, ngā witi katoa, ngā pīni, me ngā ngako hauora, me te whakawhāiti i te mīti whero me ngā kai tukatuka. E whakaatu ana ngā rangahau ko te whai i te kai Mediterranean hei momo noho ka taea te whakarato i ngā painga hauora. Ehara i te mea ka āwhina i te whakahaere taumaha anake, engari ka tautoko hoki i te hauora o te ngākau, ka whakaiti i te mōrearea o te mate mau tonu, ka whakarei ake i te mahi a te roro, ā, ka whakapai ake i te hauora o te puku. Mā te whakauru i ngā reka me ngā tikanga tuku iho o te rohe Mediterranean ki roto i ō tātou oranga o ia rā ka hoatu he reka o te oranga hauora ki a tātou, ā, ka whakatakoto i te ara mō tētahi heke mai hauora, harikoa hoki.
Hei mahere kai hauora, e pā ana te kai Mediterranean ki te tauira kai tuku iho a te hunga e noho ana i ngā rohe huri noa i te Moana Mediterranean, tae atu ki a Kariki, Itari, Pāniora, Wīwī me ētahi atu whenua. E aro nui ana ki te kai i ngā kai katoa, kāore i tukatukahia, ko te nuinga he kai tipu me ngā ngako hauora.
E whakaarohia ana e te tini o ngā tohunga kai ko tētahi o ngā huarahi kai hauora rawa atu, ko te kai Mediterranean e hangai ana ki ngā kai ārai-mumura, ā, e hangai ana ki ngā kai tipu me ngā ngako hauora.
Ko tētahi o ngā kī o te kai Mediterranean ko te nui o ngā hua me ngā huawhenua. He nui ngā huaora, ngā kohuke me ngā antioxidants hei tautoko i te hauora whānui me te oranga. Hei tāpiri, ka akiakihia e tēnei kai te kai i ngā pīni, ngā witi katoa, ngā nati, me ngā purapura, he puna pai ēnei o te muka, te pūmua, me ngā ngako hauora. Mā tēnei momo kai tipu ka whakarite kia tino tika, kia taurite hoki te kai.
Haunga ōna painga kai maha, ka whakatairangahia e te kai Mediterranean te oranga hauora whānui. Ka akiakihia te mahi tinana auau pēnei i te hikoi, te eke pahikara, te whai wāhi atu rānei ki ngā hākinakina whakangahau. Hei tāpiri, ka whakanuia te kai tahi me te whānau me ngā hoa, me te kai mārire me te aro nui ki te kai.
E whakaatu ana ngā rangahau mā te whai i te kai Mediterranean ka taea te whakaiti i te mōrearea o ngā momo mate pūmau, pērā i te mate manawa, te whiu, te mate huka momo 2, me ētahi momo mate pukupuku. Kua honoa hoki ki te whakapai ake i te mahi hinengaro me te roa o te ora.
E whakanuia ana te kai Mediterranean hei tētahi o ngā kai hauora rawa atu o te ao. E rongonui ana tēnei kai, ehara i te mea nā tōna reka anake, engari nā ōna painga hauora maha hoki. He aha ngā kai matua e hanga ana i te kai Mediterranean?
● Ngā hua me ngā huawhenua houKo ngā hua me ngā huawhenua noa ko ngā huawhenua rau kakariki pērā i te karaka, te karepe me te merengi, te pepa pere, te kūkini, te pīnihi me te kāreti, tae atu ki ngā huawhenua kore-māngaro pērā i te aubergine, te broccoli, te kūkama, te tōmato me te fennel, he nui ngā matūkai. Ka whakaratohia e te kai ngā huaora, ngā kohuke me ngā antioxidants nui.
● Ngā PāretiHe mea nui ngā pīni, tae atu ki ngā pīni whānui, ngā rēneti, ngā pīni kikī me ngā pī, i roto i te kai Mediterranean. He nui ngā pūmua tipu, ngā muka me te whānuitanga o ngā huaora me ngā kohuke.
● Ngā witi katoaHe puna nui ngā witi katoa mō ngā warowaihā me ngā muka i roto i te kai Mediterranean. Ko ētahi tauira o ngā witi katoa ko te witi katoa, te parei, te ōti, te raihi parauri, me te quinoa.
● Hinu oriwaHe ngako hauora te hinu oriwa, ā, he wāhanga nui hoki o te kai Mediterranean. He nui ngā ngako monounsaturated me ngā antioxidants, e āwhina ana ki te whakaiti i te mumura me te whakatairanga i te hauora o te ngākau.
● Ika me ngā kaimoanaNā te mea e karapotia ana te rohe o te Moana-nui-a-Kiwa e te moana, ehara i te mea miharo he wāhanga nui o te kai ika me te kai moana. He nui ngā waikawa ngako omega-3 i roto i te kai auau o ngā ika pēnei i te hāmana, te sardine me te makarela. Ka tautoko ēnei ngako hauora i te hauora o te roro, ā, ka whakaiti pea i te mōrearea o te mate ngakau.
● Heihei me ngā hua manuAhakoa he iti noa te mīti whero i roto i te kai Mediterranean, ka taea tonu te kai i ngā heihei pēnei i te heihei me te tāki i roto i te rahinga iti. He puna pūmua noa hoki ngā hua manu i roto i tēnei kai.
● Ngā hua mirakaKa taea te tāpiri i ngā hua miraka pēnei i te tīhi me te miraka kawa ki te kai Mediterranean i roto i te rahinga iti. He nui te konupūmā, te pūmua me ngā probiotics kei roto i ēnei kai. Heoi, he mea nui kia whakawhāitihia te ngako kukū mā te whiriwhiri i ngā kai iti-ngako, iti-ngako rānei.
● Ngā nati me ngā purapuraHe puna pai ngā nati me ngā purapura, tae atu ki ngā aramona, ngā nati wōnati, ngā purapura harakeke me ngā purapura chia, mō ngā ngako hauora, te muka me te pūmua.
● Ngā otaota me ngā mea kakaraKo te kai Mediterranean e whakawhirinaki nui ana ki ngā otaota me ngā mea kakara hei tāpiri i te reka ki ngā rihi. Ko ngā otaota noa ko te pēhara, te oregano, te rosemary me te thyme.
● Ka akiaki te kai Mediterranean i te inu waina whero i roto i te āhua taurite, inā koa i ngā kai. He nui ngā antioxidants i roto i te waina whero, ā, ka whakaiti pea i te mōrearea o te mate ngakau
● Mīti tukatukaKo tētahi o ngā āhuatanga nui o te kai Mediterranean ko te whakawhāiti i te kai mīti whero. Heoi, he mea tika kia mōhio kei te tohutohu hoki kia kaua e kai i ngā mīti tukatuka pērā i te hōtiti, te pēkana me ngā mīti deli. He maha ngā wā kei roto i ēnei mīti tukatuka he nui te konutai, ngā ngako kino me ngā mea tiaki, ka piki ake te tūponotanga o te mate ngakau, ētahi mate pukupuku me te momona.
● Ngā huka tāpiriKo te kai Mediterranean e pai ake ana ki ngā huka tūturu e kitea ana i roto i ngā hua, engari kāore e whakaaetia te kai i ngā huka tāpiri, pērā i ngā mea e kitea ana i roto i ngā inu huka, ngā kai reka me ngā kai tukatuka. He mea nui te karo i te nui rawa o te huka tāpiri hei ārai i te pikinga o te taumaha, te ātete ki te insulin, te mate huka, me te mate ngakau. Engari, whakamātauria tō hiahia ki ngā hua hou, ki te miraka kawa Kariki, ki te tiakarete pouri rānei he 70% te koko kei roto.
● Ngā witi kua parakoretiaE akiaki ana te kai Mediterranean i te kai i ngā witi katoa he nui ngā matūkai, pērā i te witi katoa, te ōti, me te parei. I tētahi atu taha, e kī ana kia kaua e kai i ngā witi kua oti te para, tae atu ki te taro mā, te raihi mā me te rimurapa i hangaia mai i te paraoa kua oti te para. Ka tukuna ngā witi kua oti te para ki tētahi tukanga hei tango i te parani me te iroriki, ka tangohia te muka, ngā huaora me ngā kohuke. Ka taea e ēnei warowaihā kau te piki ake te huka toto, te mumura me te whakaoho i ngā tikanga kai kino.
● Ngako whakawhitiKo tētahi o ngā āhuatanga nui o te kai Mediterranean ko te kai i ngā ngako hauora pērā i te hinu oriwa, ngā nati me ngā purapura. Heoi, me karo rawa i ngā kai kei roto te ngako whakawhiti. Ko ngā ngako whakawhiti he ngako i hangaia i roto i ngā ahumahi e kitea ana i roto i ngā hua parai me ngā hua tunu arumoni pērā i ngā keke, ngā pihikete me te pata. Ka whakanui ake i te taumata o te cholesterol kino me te whakaiti i te taumata o te cholesterol pai, ka nui ake te mōrearea o te mate ngakau me te whiu.
● Ngā kai paramanawa tukatuka me ngā kai tereHe maha ngā ngako kino, te konutai, ngā witi kua tukatukahia, me ngā huka tāpiri kei roto i ngā kai parai tukatuka me ngā kai tere. Me karo i ēnei kai i te kai Mediterranean nā te mea ka pā kino ki te hauora o te ngākau, te taumaha, me te hauora whānui. Engari, whiriwhiria he hua hou, he huawhenua, he kai parai witi katoa, me ngā kai i hangaia i te kāinga hei whāngai i tō tinana me te whakarato i ngā matūkai nui.
P: He aha te kai Mediterranean?
A: Ko te kai Mediterranean he momo kai e ahu mai ana i ngā tikanga kai tuku iho a te hunga e noho ana i ngā whenua e karapoti ana i te Moana Mediterranean. E aro nui ana ki ngā kai katoa, ngā kai iti te tukatuka pērā i ngā hua rākau, ngā huawhenua, ngā witi katoa, ngā pīni, ngā nati, ngā purapura, me te hinu oriwa. Kei roto hoki i te kai ika, heihei, ngā hua miraka, me te waina whero, me te whakawhāiti i te kai mīti whero me ngā mea reka.
P: He aha ngā painga o te whai i te kai Mediterranean?
A: He maha ngā painga hauora kua honoa ki te kai Mediterranean. E mōhiotia ana ka whakaiti i te mōrearea o ngā mate ngakau, ka whakaheke i te toto toto, ka whakapai ake i ngā taumata cholesterol, ka whakatairanga i te whakaheke taumaha, me te whakaiti i te mōrearea o ētahi momo mate pukupuku. Hei tāpiri, kua honoa ki te whakaiti i te mōrearea o te mate huka, te whakapai ake i te hauora hinengaro, me te roa o te ora.
Whakakape: He kōrero whānui noa iho tēnei tuhinga, kaua e whakamāramatia he tohutohu hauora. Ko ētahi o ngā kōrero o te pou rangitaki i ahu mai i te Ipurangi, ehara i te mea ngaio. Ko tā tēnei paetukutuku anake he whakarōpū, he whakatakotoranga me te whakatika i ngā tuhinga. Ko te kaupapa o te kawe atu i ētahi atu kōrero, ehara i te mea e whakaae ana koe ki ōna tirohanga, e whakaū ana rānei i te pono o ōna ihirangi. Me kōrero tonu ki tētahi tohunga hauora i mua i te whakamahi i tētahi tāpiringa, i te hanga rānei i ngā huringa ki tō tikanga tiaki hauora.
Wā tuku: Oketopa-12-2023
