I a tātou e pakeke haere ana, ka nui haere te hiranga o te pupuri i tō tātou hauora whānui. E whakaatu ana ngā rangahau e pā ana ka taea e te nicotinamide riboside, he momo huaora B3, te whawhai ki te koroheketanga o ngā pūtau me te whakatairanga i te koroheketanga hauora. Nicotinamide Riboside Haunga te whakaora i ngā pūtau kua koroheke, e whakaatu ana hoki te nicotinamide riboside i te tumanako ki te whakapai ake i te hauora whānui me te roa o te ora. E whakaatu ana ngā rangahau kararehe ka taea e ngā tāpiringa NR te whakaroa i te roanga o te ora me te whakapai ake i te hauora i roto i ngā momo āhuatanga e pā ana ki te koroheketanga, tae atu ki te momona, te mate ngakau, me ngā mate neurodegenerative.
He tukanga taiao te koroheketanga e pā ana ki ngā mea ora katoa. Hei tangata, he maha ngā huringa ka pā ki ō tātou tinana me ō tātou hinengaro i a tātou e koroheketanga ana.
Ko te panoni tino kitea ko te kiri, ka puta mai ngā kita, ngā ira tawhito, me ērā atu mea. Hei tāpiri, ka ngoikore haere ngā uaua, ka ngaro te mātotoru o ngā wheua, ka pakari haere ngā hononga, ā, ka iti haere te nekenekehanga o te tangata.
Ko tētahi atu āhuatanga nui o te koroheketanga ko te pikinga ake o te mōrearea ki ngā mate pūmau pērā i te mate manawa, te mate huka, me ētahi momo mate pukupuku. Hei tāpiri, ko te hekenga o te hinengaro tētahi atu raruraru noa. Ka pāngia ō tātou oranga o ia rā e te ngaronga o te mahara, te uaua ki te arotahi, me te ngoikore o te tere o te hinengaro.
He tokomaha hoki ngā kaumātua e pāngia ana e ngā kare ā-roto o te mokemoke, te pouri, te manukanuka rānei, inā koa mēnā kei te pāngia rātou e ngā raruraru hauora, kua mate rānei tētahi o ō rātou whanaunga. I tēnei āhuatanga, he mea nui kia rapu tautoko kare ā-roto mai i te whānau, i ngā hoa, tae atu ki ngā tohunga ngaio.
Ahakoa kāore e taea te aukati i te koroheketanga, tera ētahi huarahi hei whakaroa i tōna tere me te pupuri i te āhua taitamariki mō te wā roa. Ko ngā tāpiringa ārai-pakeketanga tētahi kōwhiringa pai.
He mea nui te NAD+ hei coenzyme e kitea ana i roto i ngā pūtau ora katoa. Ko tana mahi matua he whakatairanga i te pākia o te pūtau mā te āwhina i te whakawhiti irahiko i roto i ngā tukanga koiora maha pēnei i te whakaputa pūngao. Heoi, i a tātou e pakeke haere ana, ka heke iho ngā taumata NAD+ i roto i ō tātou tinana. E kī ana ētahi rangahau ko te hekenga o ngā taumata NAD+ he take pea e whai wāhi ana ki te tukanga koroheketanga.
Ko tētahi o ngā putanga nui rawa atu o te rangahau NAD+ ko te kitenga o te ngota ngota o mua o te NAD+ e kiia nei ko te nicotinamide riboside (NR). Ko te NR he momo huaora B3 ka hurihia hei NAD+ i roto i ō tātou pūtau. He maha ngā rangahau kararehe kua whakaatu i ngā hua pai, e kī ana ka taea e te tāpiringa NR te whakanui ake i ngā taumata NAD+ me te whakakore pea i te hekenga e pā ana ki te koroheketanga.
He maha ngā mate e pā ana ki te koroheketanga, pērā i ngā mate neurodegenerative me te ngoikore o te pūnaha metabolic, e pā ana ki te ngoikore o te mahi mitochondrial. Ko te Mitochondria ngā puna hiko o ō tātou pūtau, e kawenga ana mō te whakaputa pūngao. He mahi nui tā te NAD+ ki te pupuri i te mahi tino pai o te mitochondrial. Mā te tiaki i te hauora mitochondrial, ka taea e te NAD+ te whakaiti i te mōrearea o ngā mate e pā ana ki te koroheketanga me te whakaroa i te roanga o te ora.
Hei tāpiritanga, kei roto a NAD+ i te mahi a ngā sirtuin, he whānau pūmua e pā ana ki te roa o te ora. Ka whakahaere ngā sirtuin i ngā momo tukanga koiora, tae atu ki te whakatikatika i te DNA, ngā urupare ahotea pūtau, me te mumura. He mea nui te NAD+ mō te mahi a te Sirtuin, hei coenzyme e whakahohe ana i tana mahi whākōkī. Mā te tāpiri i te NAD+ me te whakarei ake i te mahi a te Sirtuin, ka taea pea e tātou te whakaroa i te koroheketanga me te whakatairanga i te hauora me te roa o te ora.
He maha ngā rangahau kua whakaatu he pai ngā pānga o te tāpiringa NAD+ ki ngā tauira kararehe. Hei tauira, i whakaatuhia e tētahi rangahau i roto i ngā kiore ko te tāpiringa me te NR ka whakapai ake i te mahi uaua me te manawanui. Kua whakaatuhia e ētahi atu rangahau ka taea e te tāpiringa NR te whakarei ake i te mahi pākia o te tinana i roto i ngā kiore pakeke, ka rite ki ngā kiore taitamariki. E kī ana ēnei kitenga he rite tonu ngā pānga o te tāpiringa NAD+ ki te tangata, ahakoa me whai atu rangahau.
Nikotinamida riboside(e mōhiotia ana ko te niagen) he momo niacin anō hoki (e mōhiotia ana ko te huaora B3) ā, ka kitea noa i roto i ngā rahinga iti i roto i te miraka me ētahi atu kai. Ka taea te huri heiNAD+ i roto i ngā pūtau. Hei matū mua, ka ngawari te mimiti me te kawe i te NR ki roto i ngā pūtau, ka hurihia hei NAD+ mā roto i tētahi raupapa o ngā tauhohenga whākōkī.
Kua whakaatuhia e ngā rangahau mō ngā tāpiringa NR i roto i ngā rangahau kararehe me te tangata he hua pai. I roto i ngā kiore, i kitea te whakanui ake o te tāpiringa NR i ngā taumata NAD+ i roto i ngā momo kiko me te whakapai ake i te mahi pākia me te mahi mitochondrial.
Kei roto te NAD+ i ngā momo tukanga pūtau e heke ana i te pakeketanga, tae atu ki te whakatikatika i te DNA, te whakaputa pūngao, me te whakahaere i te whakaaturanga ira. E whakapaetia ana mā te whakakī anō i ngā taumata NAD+ ki te NR ka taea te whakaora i te mahi pūtau, ā, ka pai ake te hauora me te whakaroa i te roanga o te ora.
Hei tāpiritanga, i roto i tētahi rangahau mō ngā tāne taumaha rawa me te momona, i whakapiki ake te tāpiringa NR i ngā taumata NAD+, ā, i whakapai ake i te aro o te insulin me te mahi mitochondrial. E kī ana ēnei kitenga he pea he tono pea te tāpiringa NR ki te rongoā i ngā mate pāwera pēnei i te mate huka momo 2 me te momona.
1. Ngā puna kai tūturu o te nicotinamide riboside
Ko tētahi pūtake pea o te NR ko ngā hua miraka. Kua whakaatuhia e ētahi rangahau he iti noa te nui o te NR kei roto i ngā hua miraka, inā koa ko te miraka kua whakakahangia ki te NR. Heoi, he iti noa te nui o te NR i roto i ēnei hua, ā, he uaua pea te whiwhi i te nui o te NR mā te kai anake.
Haunga ngā puna kai, kei te wātea ngā tāpiringa NR i roto i te ahua kāpū, paura rānei. He maha ngā wā ka ahu mai ēnei tāpiringa i ngā puna taiao pērā i te rewena, i te whakapūtanga huakita rānei. Ko te NR i ahu mai i te rewena e kiia ana he puna pono, he puna pumau hoki nā te mea ka taea te whakaputa i roto i ngā rahinga nui me te kore e whakawhirinaki ki ngā puna kararehe. Ko te NR i hangaia e te huakita tētahi atu kōwhiringa, he maha ngā wā ka ahu mai i ngā momo huakita motuhake e whakaputa taiao ana i te NR.
2. Tāpiringa nicotinamide riboside
Ko te puna tino noa me te tino pono o te nicotinamide riboside ko ngā tāpiringa kai. He huarahi watea me te whai hua ngā tāpiringa NR hei whakarite i te kai tino pai o tēnei matū nui. I te wā e whiriwhiri ana i te tāpiringa NR pai rawa atu, he mea nui kia whakaarohia ēnei āhuatanga e whai ake nei:
a) Te Whakapūmau Kounga: Rapua ngā tāpiringa i hangaia e ngā kamupene rongonui, ā, kia piri ki ngā paerewa whakahaere kounga tino pakari. Mā tēnei ka whakarite kia whiwhi koe i tētahi hua kounga teitei, kāore he poke, he poke rānei.
b) Te Wātea Mai i te Koiora: Ka whakamahia e ngā tāpiringa NR ngā pūnaha tuku matatau pērā i te encapsulation, te hangarau liposome rānei hei whakarei ake i te wātea mai o te NR kia pai ake ai te mimiti me te whakamahi a te tinana. Kōwhiria tēnei momo tāpiringa hei whakanui ake i ngā painga ka whiwhi koe mai i te NR.
c) Te Parakore: Kia tino parakore te tāpiringa NR e whiriwhiria ana e koe, ā, kāore he tāpiringa koretake, he whakakī, he mea tiaki rānei. Mā te pānui i ngā tapanga me te mārama ki ngā kai ka āwhina i a koe ki te whakatau whai whakaaro.
1. Whakarei ake i te whakaputanga pūngao pūtau
He mahi nui tā te NR i roto i te whakaputanga o te ngota ngota nui o te nicotinamide adenine dinucleotide (NAD+). Kei roto te NAD+ i ngā momo tukanga pūtau, tae atu ki te pākia o te pūngao. I a tātou e pakeke haere ana, ka heke te taumata o te NAD+ i roto i ō tātou tinana, ka iti ake te whakaputanga pūngao. Mā te whakatairanga i te hanga o te NAD+, ka āwhina te NR ki te whakaora i ngā pūtau me te whakahohe i te whakaputanga pūngao whai hua. Mā tēnei pūngao pūtau whakarei ake ka whakanui ake i te pūngao, ka whakapai ake i te mahi tinana, ā, ka whakaiti i te ngenge.
2. Te ārai i te koroheketanga me te whakatikatika ira
Ko te hekenga o ngā taumata NAD+ e pā ana ki te koroheketanga me ngā mate e pā ana ki te koroheketanga. Ka taea e te NR te whakanui ake i ngā taumata NAD+ i roto i te tinana, ka waiho hei kaihoko ārai-pakeketanga pea. Kei roto te NAD+ i ngā tikanga whakatika DNA, e whakarite ana i te pono o ā tātou rauemi ira. Mā te whakatairanga i te whakatika DNA, ka āwhina pea te NR ki te aukati i te kino o te DNA e pā ana ki te koroheketanga me te tautoko i te koroheketanga hauora. Hei tāpiri, ko te mahi a te NR ki te whakahohe i ngā sirtuins, he akomanga pūmua e mōhiotia ana hei whakahaere i te hauora pūtau me te roa o te ora, ka whakarei ake i tōna kaha ārai-pakeketanga.
3. Hauora o te ngākau
He mea nui te pupuri i te pūnaha manawa ora ki te hauora whānui. Kua whakaatuhia e te Nicotinamide riboside he pānga pai ki te hauora manawa. Ka tautoko i te mahi a ngā pūtau endothelial vascular, ka whakatairanga i te rere o te toto, ka whakaiti i te mumura. Ka whakapai ake hoki te NR i te mahi mitochondrial i roto i ngā pūtau manawa, ka ārai i te ahotea oxidative me te arotau i te whakaputa pūngao. Ka āwhina pea ēnei pānga ki te whakaiti i te mōrearea o ngā mate manawa pērā i te atherosclerosis me te ngoikore o te manawa.
4. Te tiaki io me te mahi hinengaro
Kua whakaatuhia he āhuatanga tiaki io te NR, ā, he hoa tautoko pea tēnei mō te pupuri i te hauora o te roro. Ka pā pai ki te mahi a ngā io me te tiaki i te hekenga hinengaro e pā ana ki te koroheketanga. Mā te whakanui ake i ngā taumata NAD+, ka tautoko te NR i te mahi mitochondrial i roto i ngā pūtau roro, ka whakarei ake i te whakaputanga pūngao me te whakatairanga i te whakatikatika pūtau. Mā te whakapai ake i te mahi mitochondrial ka taea te whakarei ake i ngā pūkenga hinengaro pēnei i te mahara, te arotahi, me te māramatanga hinengaro whānui.
5. Te Whakahaere Taumaha me te Hauora Pūmua
He mea nui te pupuri i te taumaha hauora me te taurite o te pākia o te tinana ki te hauora whānui. Kua honoa te NR ki ngā pānga pai ki te pākia o te tinana, ā, he mea āwhina pea tēnei ki te whakahaere taumaha. Ka whakahohehia e te NR tētahi pūmua e kiia nei ko te Sirtuin 1 (SIRT1), e whakahaere ana i ngā tukanga pākia pērā i te pākia o te huka me te penapena ngako. Mā te whakahohe i te SIRT1, ka āwhina pea te NR i te whakaheke taumaha me te whakapai ake i te hauora pākia o te tinana, ā, ka whakaitihia te mōrearea o ngā mate pērā i te momona me te mate huka momo 2.
P: He aha te Nicotinamide Riboside (NR)?
A: Ko te Nicotinamide Riboside (NR) he matūriki o te Nicotinamide Adenine Dinucleotide (NAD+), he coenzyme e whai wāhi nui ana ki ngā tukanga koiora maha, tae atu ki te whakaputa pūngao me te whakahaere i ngā mahi pākia me ngā mahi pūtau.
P: Ka taea e te Nicotinamide Riboside (NR) te whai hua ki te pākia o te pūnaha io?
Āe, kua kitea he pai te Nicotinamide Riboside (NR) mō te pākia o te tinana. Mā te whakanui ake i ngā taumata NAD+, ka taea e te NR te whakahohe i ētahi whākōkī e whai wāhi ana ki te pākia o te tinana, pērā i ngā sirtuin. Ka taea pea e tēnei whakahohenga te whakarei ake i te whai huatanga o te pākia o te tinana, te whakapai ake i te aro o te insulin, me te tautoko i te whakahaere taumaha hauora.
Whakakape: He kōrero whānui noa iho tēnei tuhinga, kaua e whakamāramatia he tohutohu hauora. Ko ētahi o ngā kōrero o te pou rangitaki i ahu mai i te Ipurangi, ehara i te mea ngaio. Ko tā tēnei paetukutuku anake he whakarōpū, he whakatakotoranga me te whakatika i ngā tuhinga. Ko te kaupapa o te kawe atu i ētahi atu kōrero, ehara i te mea e whakaae ana koe ki ōna tirohanga, e whakaū ana rānei i te pono o ōna ihirangi. Me kōrero tonu ki tētahi tohunga hauora i mua i te whakamahi i tētahi tāpiringa, i te hanga rānei i ngā huringa ki tō tikanga tiaki hauora.
Wā tuku: Whiringa-ā-rangi 13-2023
