I a tātou e pakeke haere ana, ka rerekē haere ngā āhua o ō tātou tinana. Ka ngaro te ngāwari o tō tātou kiri, ka tīmata te puta o ngā kita, ā, ka tīmata te heke o ō tātou taumata pūngao. Ahakoa kāore e taea e tātou te aukati katoa i te karaka, he huarahi kei reira hei whakaroa i te tukanga koroheketanga maori. Ko tētahi huarahi whai hua hei mahi i tēnei ko te whakauru i ngā tāpiringa ārai-pakeketanga ki roto i ā tātou mahi o ia rā. Hei tāpiri, he mea nui anō hoki te noho hauora, tae atu ki te kai taurite, te whakakori tinana auau, me te tiaki kiri tika, kia ataahua ai te koroheketanga.
I te kaumātuatanga o te tangata, ka nui ake te mōhio ki te noho hauora me te taitamariki. Nā tēnei kua piki ake te hiahia ki ngā tāpiringa ārai-pakeketanga, nō reira he aha tonu ngā tāpiringa ārai-pakeketanga?
Ko ngā tāpiringa ārai-pakeketanga he tāpiringa kai kei roto he maha ngā huaora, ngā kohuke, me ētahi atu matū e whakaarohia ana hei tautoko i te tukanga koroheketanga tūturu o te tinana. Kua hangaia ēnei tāpiringa hei aro atu ki ngā take e pā ana ki te koroheketanga pēnei i ngā kita, te mamae o ngā hononga, te hekenga o te hinengaro, me te hekenga o te taumata pūngao. He maha ngā wā e wātea ana i roto i ngā pire, ngā kāpū, ngā paura, me ngā wai, kia māmā ai te whakauru ki roto i tō mahinga o ia rā.
Ko tētahi momo tāpiringa ārai-pakeketanga rongonui ko ngā antioxidants. Ko ngā antioxidants he matū e āwhina ana ki te tiaki i te tinana mai i te kino o ngā rauropi kore utu, arā, he ngota kore pumau ka taea te kino i ngā pūtau me te koroheketanga. Ko ngā antioxidants noa e kitea ana i roto i ngā tāpiringa ko ngā huaora A, C, me te E, tae atu ki te selenium me te beta-carotene. E whakaarohia ana ka āwhina ēnei antioxidants ki te whawhai ki te ahotea waikura me te whakaiti i te mōrearea o ngā mate e pā ana ki te koroheketanga.
Ko tētahi atu wāhanga noa o ngā tāpiringa ārai-pakeketanga ko te collagen. He pūmua te collagen e whakarato ana i te hanganga ki te kiri, ki ngā wheua, ki ngā uaua me ngā hononga. I a tātou e pakeke haere ana, ka heke te hanga collagen tūturu, ka hua ake ngā kita, te mamae o ngā hononga, me te kiri e piko ana. E whakaponohia ana ka tautokohia e te tāpiringa collagen ēnei hanganga, ā, ka whakapai ake i te ngāwari o te kiri me te hauora o ngā hononga.
Haunga ēnei kai motuhake, he maha ngā tāpiringa ārai-pakeketanga kei roto he ranunga o ngā huaora, ngā kohuke, ngā otaota, me ngā tipu. He maha ngā wā ka hangaia ēnei ranunga hei whakarato i tētahi huarahi ārai-pakeketanga whānui, e aro ana ki ngā āhuatanga maha o te hauora me te oranga.
Kua tino rongonui ngā tāpiringa ārai-pakeketanga i ngā tau tata nei, nā te mea ka taea e rātou te arahi ki te kiri ātaahua me te pikinga o ngā taumata pūngao. He maha ngā wā kei roto i ēnei tāpiringa he huaora, he kohuke, he antioxidants, me ētahi atu matū ka taea te whakaroa i te tukanga koroheketanga. Ae ra, ka taea hoki e koe te whakamahi i ngā kai taiao whai kiko hei ārai-pakeketanga. Nō reira, ko tēhea te mea pai ake, he tāpiringa, he kai taiao rānei, hei ārai-pakeketanga?
Te mana o ngā kai ārai-pakeketanga
I tētahi atu taha, ka kitea e mātou he huarahi whānui ki te ārai i te koroheketanga e arotahi ana ki te whakauru i ngā kai katoa, whai matūkai ki roto i ā mātou kai. Ko te kai ārai i te koroheketanga e aro nui ana ki ngā hua rākau, huawhenua, witi katoa, pūmua kikokore, me ngā ngako hauora. He maha ngā huaora, ngā kohuke, ngā antioxidants, me ngā phytochemicals e whakarato ana i ēnei kai e whawhai ana ki te kino o ngā pūtau, te mumura, me te ahotea waikura.
He tino whai hua ngā hua me ngā huawhenua kanapa, pērā i ngā hua rākau, ngā rau matomato, me ngā hua citrus, nā te mea he nui te antioxidants kei roto. Hei tāpiri, e mōhiotia ana ko ngā kai he nui ngā waikawa ngako omega-3, pērā i te ika wai matao, te purapura harakeke, me te nati, he pānga pai ki te hauora o te kiri, te ngākau, me te roro.
Hei tāpiritanga, mā te kai taurite mō te koroheketanga ka whakarite kia tika te makuku o te tinana, nā te mea he mea nui te noho makuku hei pupuri i te kiri taitamariki me te hauora whānui. Mā te inu i te nui o te wai me ngā tī otaota ka āwhina i te tango i ngā paitini, te whakapai ake i te nakunaku, me te pupuri i te mahi pai o ngā okana.
Tāpiringa me te Kai Tahi
Engari i te whakataurite i ngā tāpiringa ārai-pakeketanga ki ngā kai ārai-pakeketanga, ko te whakakotahitanga o ngā huarahi e rua pea te mea nui hei whakatutuki i ngā hua tino pai. Ahakoa ko te kai hauora te tūāpapa o tētahi tikanga ārai-pakeketanga, tera pea he uaua ki te whiwhi i ētahi matūkai mā roto i ngā puna kai anake.
Ka taea e ngā tāpiringa te whakakī i ēnei āputa kai, me te whakarato i ngā horopeta kukū o ngā matū motuhake. Heoi, i mua i te tīmatanga o tētahi tikanga tāpiringa, me kōrero tonu ki tētahi tohunga hauora, ki tētahi tohunga kai rānei, kia pai ai te haumaru me te whai huatanga.
He mea nui te whakatau i te horopeta tika o tētahi tāpiringa ārai-pakeketanga kia whiwhi ai i ōna painga pea, me te karo hoki i ngā pānga kino. Ko te horopeta tika o ngā tāpiringa ārai-pakeketanga e whakawhirinaki ana ki ētahi āhuatanga, pērā i te tau o te kaiwhakamahi, te hauora, me ētahi atu āhuatanga.
Mō ngā hua pai rawa atu, kia tino whai i ngā horopeta kua tohua, ā, kia whakaitihia te horopeta mēnā ka puta he pānga taha kino, he tohumate rānei. Tērā atu huarahi, ka taea e koe te tāpiri i ētahi kai ārai-pakeketanga ki tō kai pērā i te pūriri, te hāmana, te nati, te turmeric, me ētahi atu. Ehara i te mea ko ngā matūkai me ngā āhuatanga whakatairanga hauora anake te mea e whakaratohia ana e ēnei kai, engari he iti ake ngā kukū, ko te tikanga he iti ake te tūponotanga ka puta he pānga taha kāore e hiahiatia.
Q: He aha ngā tāpiringa ārai-pakeketanga?
A: Ko ngā tāpiringa ārai-pakeketanga he matū taiao, he matū rānei ka taea te whakauru ki roto i tō mahinga o ia rā hei whakaroa i te tukanga koroheketanga. E mōhiotia ana ēnei tāpiringa mō tō rātou kaha ki te whakapai ake i te hauora o te kiri, te whakapakari i te ārai mate, te whakarei ake i te mahi a te roro, me te whakatairanga i te ora whānui.
P: He pēhea te mahi a ngā tāpiringa ārai-pakeketanga?
A: Ka mahi ngā tāpiringa ārai-pakeketanga mā te whakarato i ngā matūkai nui, ngā antioxidants, me ētahi atu matū hei tautoko i te mahi pai o te pūtau me te whawhai ki ngā rauropi kore utu. Ka taea e rātou te āwhina ki te whakakore i te ahotea waikura, te whakaiti i te mumura, te whakatairanga i te hanga collagen, me te whakarei ake i te whakatikatika me te whakahoutanga o te pūtau.
Whakakape: He kōrero whānui noa iho tēnei tuhinga, kaua e whakamāramatia he tohutohu hauora. Ko ētahi o ngā kōrero o te pou rangitaki i ahu mai i te Ipurangi, ehara i te mea ngaio. Ko tā tēnei paetukutuku anake he whakarōpū, he whakatakotoranga me te whakatika i ngā tuhinga. Ko te kaupapa o te kawe atu i ētahi atu kōrero, ehara i te mea e whakaae ana koe ki ōna tirohanga, e whakaū ana rānei i te pono o ōna ihirangi. Me kōrero tonu ki tētahi tohunga hauora i mua i te whakamahi i tētahi tāpiringa, i te hanga rānei i ngā huringa ki tō tikanga tiaki hauora.
Wā tuku: Oketopa-09-2023
