haki_whārangi

Ngā Pūrongo

E ai ki tētahi rangahau, ko te nuinga o ngā mate pukupuku o ngā pakeke i te US ka taea te ārai mā te whakarerekē i te āhua noho me te noho hauora.

 E ai ki tētahi rangahau hou mai i te American Cancer Society, tata ki te haurua o ngā matenga mate pukupuku o ngā pakeke ka taea te ārai mā te whakarerekē i te momo noho me te noho hauora. E whakaatu ana tēnei rangahau hou i te pānga nui o ngā āhuatanga mōrearea ka taea te whakarerekē ki te whanaketanga me te haere whakamua o te mate pukupuku. E whakaatu ana ngā kitenga rangahau tata ki te 40% o ngā pakeke o Amerika 30 tau te pakeke, neke atu rānei, kei te mōrearea ki te mate pukupuku, nō reira he mea nui kia mārama ki te tūranga o ngā kōwhiringa momo noho ki te aukati i te mate pukupuku me te whakatairanga i te hauora whānui.

I whakanui a Tākuta Arif Kamal, te tumuaki tūroro mō te American Cancer Society, i te hiranga o ngā huringa mahi i roto i te oranga o ia rā hei whakaiti i te mōrearea o te mate pukupuku. I kitea e te rangahau ētahi āhuatanga mōrearea matua ka taea te whakarerekē, ko te kai hikareti te tino take o ngā take me ngā matenga o te mate pukupuku. Inaa, ko te kai hikareti anake te take o te tata ki te kotahi i roto i te rima o ngā take mate pukupuku me te tata ki te kotahi i roto i te toru o ngā matenga o te mate pukupuku. E whakaatu ana tēnei i te hiahia nui mō ngā kaupapa whakamutu kai hikareti me te tautoko i ngā tāngata e hiahia ana ki te whakamutu i tēnei whanonga kino.

Haunga te momi hikareti, ko ētahi atu āhuatanga nui o te mōrearea ko te taumaha rawa, te inu waipiro nui, te kore o te korikori tinana, ngā kai kino, me ngā mate pēnei i te HPV. E whakaatu ana ēnei kitenga i te hononga o ngā āhuatanga o te noho me ō rātou pānga ki te mōrearea o te mate pukupuku. Mā te aro atu ki ēnei āhuatanga mōrearea ka taea te whakarerekē, ka taea e te tangata te mahi i ngā mahi matatau hei whakaiti i te āheinga ki te pāngia e te mate pukupuku me te whakapai ake i te hauora whānui.

Ko te rangahau, he tātaritanga whānui o ngā āhuatanga mōrearea whakarerekē 18 mō ngā momo mate pukupuku rerekē e 30, e whakaatu ana i te pānga whakamiharo o ngā kōwhiringa āhua noho ki te auau me te matenga o te mate pukupuku. I te tau 2019 anake, ko ēnei āhuatanga te take o te neke atu i te 700,000 ngā take mate pukupuku hou me te neke atu i te 262,000 ngā matenga. E whakaatu ana ēnei raraunga i te hiahia nui mō te mātauranga whānui me ngā mahi wawaotanga hei whakamana i ngā tāngata takitahi ki te whakatau whai whakaaro mō ō rātou hauora me te oranga.

He mea nui kia mōhiotia ko te mate pukupuku ka puta mai i te kino o te DNA, i ngā huringa rānei o ngā pūtake matūkai i roto i te tinana. Ahakoa he pānga anō hoki ngā āhuatanga ira me te taiao, e whakaatu ana te rangahau ko ngā āhuatanga mōrearea ka taea te whakarerekē te take o te nui o ngā take mate pukupuku me ngā matenga. Hei tauira, ko te pānga o te rā ka taea te whakakino i te DNA me te whakanui ake i te mōrearea o te mate pukupuku kiri, ko ngā homoni e hangaia ana e ngā pūtau ngako ka taea te whakarato matūkai mō ētahi momo mate pukupuku.

E ai ki a Kamal, ka tipu te mate pukupuku nā te mea kua pakaru te DNA, kua whai pūtake matūkai rānei. Ka taea hoki e ētahi atu āhuatanga, pērā i ngā āhuatanga ira, taiao rānei, te whai wāhi ki ēnei āhuatanga koiora, engari ko te mōrearea ka taea te whakarerekē te whakamārama i te nui ake o ngā take mate pukupuku me ngā mate i ētahi atu āhuatanga e mōhiotia ana. Hei tauira, ka taea e te pānga o te rā te kino i te DNA me te mate pukupuku kiri, ā, ka whakaputa ngā pūtau ngako i ngā homoni ka taea te whakarato matūkai mō ētahi mate pukupuku.

"Whai muri i te pāngia e te mate pukupuku, ka whakaaro te tangata kāore he mana whakahaere mō rātou anō," te kī a Kamal. "Ka whakaaro te tangata he pōuri, he ira kino rānei, engari me whai mana whakahaere me te mana motuhake te tangata."

E whakaatu ana ngā rangahau hou he māmā ake te ārai i ētahi mate pukupuku i ētahi atu. Engari i roto i te 19 o ngā mate pukupuku 30 i arotakengia, neke atu i te haurua o ngā kēhi hou i puta mai i ngā āhuatanga mōrearea ka taea te whakarerekē.

Neke atu i te 80% o ngā kēhi hou o te 10 mate pukupuku ka taea te kī he āhuatanga mōrearea ka taea te whakarerekē, tae atu ki te neke atu i te 90% o ngā kēhi melanoma e pā ana ki te hihi ultraviolet me te nuinga o ngā kēhi mate pukupuku waha kōpū e pā ana ki te mate HPV, ka taea te ārai mā te kano kano.

Ko te mate pukupuku pūkahukahu te mate e nui rawa atu ana ngā kēhi i puta mai i ngā āhuatanga mōrearea ka taea te whakarerekē, neke atu i te 104,000 ngā kēhi i roto i ngā tāne, neke atu i te 97,000 ngā kēhi i roto i ngā wāhine, ā, ko te nuinga rawa e pā ana ki te momi hikareti.

I muri i te momi hikareti, ko te taumaha rawa te tuarua o ngā tino take o te mate pukupuku, e 5% pea o ngā take hou i roto i ngā tāne, me te 11% pea o ngā take hou i roto i ngā wāhine. E kitea ana i ngā rangahau hou ko te taumaha rawa te take o te neke atu i te hautoru o ngā matenga mai i ngā mate pukupuku endometrial, gallbladder, esophageal, ate me te whatukuhu.

Suzhou Myland Pharm & Nutrition Inc.

I kitea i tētahi atu rangahau tata nei, ko te hunga i tango i ngā rongoā rongonui mō te whakaiti taumaha me te mate huka pēnei i a Ozempic me Wegovy he iti ake te mōrearea ki ētahi mate pukupuku.

"I ētahi wā, he rite te kino o te momona ki te tangata ki te momi hikareti," te kī a Tākuta Marcus Plescia, te tumuaki hauora mō te Rōpū o ngā Āpiha Hauora ā-Rohe me ā-Motu, kāore i uru ki te rangahau hou engari kua mahi i mua mā roto i ngā kaupapa ārai mate pukupuku.

Mā te wawao i te whānuitanga o ngā "āhuatanga matua mōrearea whanonga" – pērā i te whakamutu i te momi hikareti, te kai hauora me te whakakori tinana – ka "whakarerekē nui i te auau me ngā putanga o ngā mate pūmau," te kī a Plessia. Ko te mate pukupuku tētahi o aua mate pūmau, pērā i te mate manawa, te mate huka rānei.

Me mahi ngā kaihanga kaupapa here me ngā āpiha hauora ki te "waihanga i tētahi taiao e pai ake ai mō te tangata, e māmā ake ai hoki te whiriwhiri i te hauora," tana kī. He mea nui rawa tēnei mō te hunga e noho ana i ngā hapori rawakore o mua, arā, kāore pea i te haumaru te whakakori tinana, ā, kāore pea i te ngāwari te uru atu ki ngā toa kai hauora.

I te mea kei te piki haere ngā reiti o te mate pukupuku i te US, he mea nui rawa te whakawhanake i ngā tikanga hauora i te wā wawe, e ai ki ngā tohunga. Ina tīmata koe ki te momi hikareti, ina ngaro rānei tō taumaha, ka uaua haere te whakamutu i te momi hikareti.

Engari "kāore i roa rawa te wā ki te mahi i ēnei huringa," te kī a Plescia. "Mā te huri (i ngā whanonga hauora) i muri mai ka pā he hua nui."

E ai ki ngā tohunga mā te whakarerekē i te āhua noho hei whakaiti i te pānga ki ētahi āhuatanga ka taea te whakaiti wawe i te mōrearea o te mate pukupuku.

"He mate te mate pukupuku e whawhai ana te tinana i ia rā i roto i te tukanga wehenga pūtau," te kī a Kamal. "He mōrearea tēnei e pā ana ki a koe i ia rā, ko te tikanga mā te whakaiti i tēnei ka whai hua anō hoki ki a koe i ia rā."

He whānui ngā pānga o tēnei rangahau nā te mea e whakaatu ana i te kaha o ngā mahi ārai mā te whakarerekē i te momo noho. Mā te whakatairanga i te noho hauora, te whakahaere taumaha, me te hauora whānui, ka taea e te tangata te whakaiti i te tūponotanga o te mate pukupuku. Kei roto i tēnei ko te kai i tētahi kai taurite me te kai totika, te whai wāhi ki te korikori tinana auau, te pupuri i te taumaha hauora me te karo i ngā tikanga kino pēnei i te momi hikareti me te inu waipiro nui.


Te wā tuku: Hurae-15-2024